8 Ekim 2017 Pazar

Hz. Âişe Hakkında Yapılmış Çalışmalar Bibliyografyası

Yrd. Doç. Dr. Ömer Sabuncu* 
Hz. Peygamber’in aile hayatını öğrenmek ve eşleri hakkında bilgi sahibi olmak, aile hayatının örnekliğini anlamada insanlığa yardımcı olacaktır. Hz. Peygamber’in en genç hanımı, “Mü’minlerin annesi” Hz. Âişe hem ahlak, fazilet ve takva bakımından hem de ilmî anlamda tüm çağların hanımlarına örneklik teşkil eden bir şahsiyettir. Ayrıca Hz. Âişe İfk Hadisesi, Îlâ ve Cemel Savaşı gibi olaylar sebebiyle İslâm tarihinde önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerden dolayı Hz. Âişe hakkında pek çok eser kaleme alınmıştır; araştırmalar yapılmıştır. Çalışmamızda, Hz. Âişe ile olarak yapılmış araştırmaları bir arada vermek suretiyle ilgi duyanların dikkatine sunmak ve Hz. Âişe hakkında yeni çalışma başlıkları için bir fikir oluşması hedeflenmiştir.

Hz. Âişe ile ilgili pek çok çalışma yapılmıştır. Bunlar kitap, makale, tebliğ ve tezlerden oluşmaktadır. Çalışmamızda bunları bir arada vermenin yanı sıra bazı eserleri inceleyerek dikkate sunmanın faydalı olacağı kanaatindeyiz.
Bunlardan ilki Hz. Âişe hakkında 6. (m. 627) yüzyılda İbn Behîc el-Endelüsî (h. 6. yüzyıl) tarafından kaleme alınmış 56 beyit ve şerhinden oluşan Kasîdetu el-Vâ‘iz el-Endelüsî fî Menâkibi ümmi’l-mü’minin es-Sıddîka Âişe[1] adlı eserdir. Eser, müstakil ilk çalışmalardan ve kaside olması bakımından dikkat çekicidir.[2] Üç bölümden oluşan eser sırasıyla; Hz. Âişe’nin hayatı, Kasîde sahibi hakkında bilgi ile Kasîde ve şerhinden oluşmaktadır. Bu eseri lafız ve delalet açısından tahlil eden Arapça bir makale yayınlanmıştır.[3]
Bir diğer eser Harran’lı âlim İbn Teymiyye’nin (ö. 728/1328) 1328), Minhâcü’s-sünneti’n-Nebeviyye adlı eserinde Hz. Âişe hakkında bazı iddialara karşı verdiği cevaplardan oluşan “Şubuhât havle’s-Sahâbe ve’r-red aleyhâ” Ümmü’l-Mü’minîn Âişe radiyallâhu anhâ adlı bölümlerdir.[4] Çalışma, “Mü’minlerin Annesi Âişe’nin (r.a.) Menkıbelerinden Seçmeler, Âişe’nin Üstünlüğü, Âişe’nin Müslümanlar Arasına Savaş Değil Sulh Amaçlı Çıkışı, Müminlerin Anneleri Peygamber’in Eşleri” adlı bölümlerden oluşmaktadır.
Tespit edebildiklerimiz içinde en kapsamlı araştırmanın Alevî b. Abdülkadir es-Sekkâf’ın editörlüğünde, birçok ilim erbabının katkı sunduğu Âişetu Ümmü’l-Mü’minîn Mevsûatün ilmiyyetün an hayatihâ ve fadlihâ ve mekânetihâ el-ilmiyyeti ve alâkatihâ bi-âli’l-beyti ve reddi’ş-şübuhâti havlehâ[5] adlı eser olduğu kanaatindeyiz. Hz. Âişe’nin hayatının çeşitli yönlerini anlatan bu kitap, Hz. Âişe hakkında akademik bir titizlikle hazırlanmış olup ansiklopedi niteliğinde bir çalışmadır. Kitapta Hz. Âişe tanıtılmakta; hayatı, faziletleri ve sıfatları, Hz. Âişe’ye atılan iftiralar ve hakkında ileri sürülen şüpheler, Hz. Âişe’ye sövmenin hükmü ve Hz. Âişe’yi öven bir grup kaside yer almaktadır. Mukaddimeden sonra kitap hakkında ilim çevrelerinin görüşleri yer almakta; devamında Hz. Âişe’ye bu ilginin neden olduğu; hayatıyla ilgili niçin müstakil bir kitap hazırlandığına kısaca cevap verilmektedir. Kitap yedi bölümden oluşmaktadır.
Hz. Âişe’nin Hz. Peygamber (s.a.s.) ile olan evlilikleri üzerinde son dönemde ortaya atılan, onun evlendiği sırada kaç yaşında olduğu tartışması, özellikle müsteşriklerin ve munharif fırkaların sıkça başvurduğu bir konudur. Bu tartışmalara İslâm dünyasından gerek müstakil kitap ve makaleler vesilesiyle gerekse iletişim araçlarıyla cevaplar verilmekte, konuya açıklık getirilmeye çalışılmaktadır. Bu kitaplardan tespit edebildiğimiz kadarıyla en kapsamlısı Fehd b. Muhammed b. Muhammed b. el-Gufeylî’nin es-Senâ el-Vehhâc fî Sinni Âişe inde’z-Zevâc adlı çalışmasıdır.[6] Hacimli olan bu esere de dikkat çekmek istedik.
Eser, temelde Hz. Âişe’nin evlendiği sırada kaç yaşında olduğunu rivayetler ışığında, fıkhî, tıbbî ve ictimaî açıdan değerlendirmekte, bunları modern dünyadan getirdiği örneklerle desteklemektedir. Kendisinden önce bu konuda yazılmış eserlerden de haberdar olduğu anlaşılan müellif, kitabını bir mukaddime ve üç bölüme ayırmıştır. Mukaddimede, bu konunun önemi ve yöntemi hakkında bilgi vermektedir. Birinci bölümde, Hz. Âişe’nin evlilik yaşı konusunun son dönemde iletişim araçlarındaki yayılışı ve bu konuda muteber hadis kaynaklarından bugüne gelen rivayetler işlenmiştir. İkinci olarak, Hz. Âişe’nin Hz. Peygamber (s.a.s.) ile olan evliliğinin tarihî ve fıkhî boyutu ele alınmaktadır. İkinci bölümde temelde senet ve metin hakkında araştırma konu alınmıştır. Buluğ yaşının iklimle etkileşimi ve Hz. Peygamber (s.a.s.) ile Hz. Âişe’nin evliliğinin Arap örfündeki yeri bu konudaki bazı açıklamalara yer verilerek ele alınmıştır. Üçüncü bölümde bu konuda diğer din ve fırkalardan gelen iddialar ele alınmıştır. Yine bazı âlimlerin son dönemde ortaya atılan Hz. Âişe’nin evlilik yaşı iddialarına reddiyelerini içermektedir. Çalışma bu şüphe hakkında yazılmış olan bir şiirle tamamlanmıştır.
Son olarak Spellberg’in Hz. Âişe hakkında yazdığı, Siyaset, Cinsiyet ve İslâmî Geçmiş: Hz. Âişe’nin Mirası[7] şeklinde çevirebileceğimiz kitabı hakkında kısaca bilgi verelim. Spellberg çalışmasında bir kadın olarak Hz. Âişe’nin vasiyetinin ortaçağdaki Müslüman erkeklerin düşünce yapılarının anlaşılmasına yardımcı olduğunu ifade etmektedir. Hz. Âişe’nin hayatının sadece kadının tarihine değil, aynı zamanda kadının toplumdaki yerine de dikkatleri çektiğini vurgulamaktadır. Spellberg: “Hz. Âişe’nin hayatı sadece kadının tarihine değil, aynı zamanda kadının toplumdaki yerine de dikkatleri çekti.”[8] demektedir.

Kitaplar
Abbott, Nabia, Aishah: the beloved of Mohammad, The University of Chicago Press, New York 1942, 230 pp.
-       (1897-1981), Hz. Muhammed’in Sevgili Eşi Ayşe (Yaşam Öyküsü) Çeviri: Tuba Asrak Hasdemir, Yurt Kitap-Yayın, Ankara, 1999.
Abdülkadir b. Muhammed Ata Sufi, es-Saika fî ebatil ve iftiraati’ş-Şia ala ümmi’l-mü’minin Âişe (r.anha) maa defʻi’l-kezibi’l-mübîn an ümmehati’l-mü’minin, Dâru Edvai’s-Selef (Edvaü’s-Selef), Riyad 1425/2004, 278 sayfa, 24 cm.
Abdullah Ebu’s-Suud Bedr, Tahkîk “Müsnedü es-Seyyide Âişe” râdiyallahu anhâ, Müsnedü el-İmam Ahmed b. Hanbel’den Tahrîc edildi.
Afğânî, Sa’îd, Âişe ve’s-siyâse/On The Political Activity and İnfluance of Aishah, wife of the Prophet Muhammad,  Cairo, 1947, 332 sayfa.
-       Âişe ve’s-siyâse, Kahire, 1957.
Akıncı, Ahmet Cemil, Hz. Aişe, Bahar Yayınları, İstanbul, 2005, 330 sayfa, 21 cm.
Akkâd, Abbas Mahmud, es-Sıddîka binti’s-Sıddîk, Dârü’l-Maʻarif, 1966, 117 sayfa, 20 cm.
el-Amrânî, Bedr, el-Humeyrâ Âişe ümmü’l-mü’minin min rihâbi’l-luga ilâ mihrâbi’s-sünne, Rabat, Merkezu Ukbe b. Nafi; er-Rabıtatü’l-Muhammediyye li’l-Ulema, 2012/1433, 115 sayfa; 24 cm.
Aşık, Nevzat, Hazreti Âişe’nin Hadisciliği, Öğrenci Basımevi, İzmir 1987, 78 sayfa, 20 cm.
Azadu, Gulu Muhammadu, Aisha Siddîqa, Ḥaidarabadu, Sindhu: Ar. Ech. Aḥmadu ainḍ Bradars, 1961-62, 91 p, 18 cm.
Balcı, Ramazan, En sevgilinin Sevgilisi Hz. Aişe, Gelenek Yayıncılık, İstanbul, 2003. 167 sayfa, 20 cm.
Baslum, Cevâhir Muhammed Sürûr, Âişe Ümmü’l-Mü’minin fî Dav’il-Kitâbi ve’s-Sünne, İşrâf Yûsuf ed-Dabʻ, Mekketü’l-Mükerreme, 1402, 424 sayfa.
Bursalı Rıza Efendi, İffet ve İsmet Timsali Hazreti Âişe, Çile, İstanbul, 1982.
Bursalı, Mustafa Necati, Ehl-i Beyt İffet ve İsmet Timsali Hz. Aişe, Çelik Yayınevi, 286 sayfa.
Cihan Rıf‘at Fevzi, es-Seyyide Âişe ve Tevsikuha li’s-Sünne, Mektebetü’l-Hancı, Kahire 2001/1421, 287 sayfa, 24 cm.
Dahil, Saʻîd Fâyiz, Mevsuatu fıkhi Âişe Ümmü'l-mü'minin: Hayatuha ve Fıkhuha, Dârü'n-Nefâis, Lübnân/Beyrut, 1409/1989, 767 sayfa.
Demireşik, Halime, Hz. Âişe bintü Ebibekir radıyallâhu anhümâ, Erkam Yayınları, İstanbul, 2010.
ed-Dimaşkî, Muhammed Arif, el-Husunü’l-Muniʻa li’s-Seyyidetu Âişe biittifaki ehli’s-Sünne ve’ş-Şîʻa, (y.y.).
el-Endelüsî (İbn Behîc), Ebû İmrân Mûsâ b. Muhammed Abdillah el-vâiz, Kasîdetu el-Vâ‘iz el-Endelüsî fî Menâkibi ümmi’l-mü’minin es-Sıddîka Âişe, thk. Fehd b. Abdurrahmân b. Süleymân er-Rûmî, Riyâd, Mektebetü’t-tevbe, 1418/1998.
-       el-Kasîdetu’l-vaddâhiyyetu fî medhis-Seyyideti Âişe ümmi’l-mü’minin (radiyallâhu anhâ), Nizâm Muhammed Sâlih Yaʻkûbî, Beyrut, Mektebetü’t-tevbe, 1423/2002.
Erkocaaslan, Recep, Hz. Âişe’nin Hayatı, Şahsiyeti ve Hz. Peygamber Sonrası İslâm Tarihindeki Rolü, Beyan Yayınları, İstanbul, 2016.
Fârûkî, Ebû Reyhân Diyâü’r-Rahmân, Habîb Hudâ Ümmü’l-Mü’minîn, Seyyide Âişe Sıddîka râdiyallahu anhâ, y.y., t.y.
Fazal Ahmad, Aisha the truthful, Taj Co., New Delhi 1983, 140 sayfa; Lahore: Sheikh Muhammed Ashraf, 1969, xii, 128pp, (A biography of Seyyedah Aisha bint abu Bakr (d.58/678), one of the wives of the Prophet).
Fehd el-Arabi Harisi, Kale İbn Abbas Haddesenâ  Âişe, Mektebetü’l-Melik Fahd el-Vataniyye, Riyad, 1995/1416, 404 sayfa, 24 cm.
Ferşadoğlu, Saliha, Hz. Aişe’nin İzinde, Yeni Asya Neşriyat, İstanbul, 2010.
Fevzi, Cîhan Rıf’at, es-Seyyide Aişe ve Tevsikuha li’s-Sünne, Kahire, Mektebetü’l-Hancı, 1421/2001.
Gündüz, Menar, Müsned-i Âişe, Konevi Yayınları, Konya, 2008, 270 sayfa.
el-Gufeylî, Fehd b. Muhammed b. Muhammed, es-senâ el-vehhâc fî sinni Âişe inde’z-zevâc, Riyâd, Dâru’s-samî‘î, 1432/2011.
Habeş, Refîde, Aişe bint Ebî Bekr es-Sıddîk, Beyrut, 1411/1990.
el-Hatib el-Bağdadî, Ebu Bekir Ahmed b. Ali b. Sabit, Ebu Bekir, 463/1071, Cüz’ Fihi Hutbetu Aişeti’s-Sıddîka, [y.y.], Yazma, 639, 26-30 vr.
el-Hüseynî, Abdullah b. İb­rahim Mîrganî, el-Cevheretü’ş-şifâfiyye ba‘zı menâkıbi’s-Seyyide es-Sıddîkıyye,  1168’de (1755) yazmıştır. (bk. Müneccid, s. 220).
Haylamaz, Reşit, Müminlerin En Mümtaz Annesi Hazret-i Aişe, Işık Yayınları, İstanbul, 2009.
Hazrat Aisha Siddiqa, Darü’l-Buhus, Kuveyt, [t.y.], 44 sayfa.
Hıfnî, Abdülmünʻim, Mevsuatu ümmi’l-mü’minin Aişe binti Ebî Bekr, Mektebetu Medbuli, Kahire, 2003, 1356 sayfa, 24 cm.
Hutbetü Seyyidetina Aişe, Âişe Ümmü’l-Mü’minin Bintü Ebu Bekr es-Siddîk el-Kuraşî, (58 /678), müst. Mustafa Aşir, [y.y.]: Yazma, [t.y.] 113-117 vr.
İbn Hanbel, Ebû Abdullah Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî (ö. 241/855), Müsned İbn Abbâs ve Âişe, [y.y.]: Yazma, [t.y.] 371 vr.
İbn Râhûye, Ebû Ya'kub, İshak b. İbrâhim b. Mahled (ö. 238/852), Müsnedü İbn Râhûye (Müsnedü ümmü’l-Mü’minin Âişe radiyallahu anhâ), Tahkîk Abdülgafur Abdülhak Hüseyin el-Belûşî, Mektebetü’l-Îmân, el-Medinetü’l-Münevvere, 1410.
İbn Teymiyye (ö. 728/1328), Şübühât havle’s-Sahâbe ve’r-red aleyhâ: Ümmü’l-mü’minin Âişe, takdim ve thk.: Muhammed Mâlullah, Mektebetü İbn Teymiyye, 1410/1989.
İbn Zebâle, Ebü’l-Hasen Muhammed b. el-Hasen b. Zebâle el-Medenî el-Mahzûmî (ö. 199/814), el-Müntehab min kitâbi ezvaci'n-nebi, Ebû Abdullah Zübeyr b. Bekkar b. Abdullah Zübeyr b. Bekkar, (ö. 256/870); thk. Ekrem Ziya Ömeri, el-Câmiatü’l-İslâmiyye, Medine 1981/1401. 82; 24 cm. Talebesi Zübeyr b. Bekkâr bu kitabı hocasından aldığı bilgilerle yazmıştır. (Çetin, Osman, “İbn Zebâle”, DİA, c. 20, s. 458).
İbnü’l-Enbari, Ebû Bekr b. Beşşar Muhammed b. Kâsım b. Muhammed (ö. 328/940), Şerhu Hutbeti Aişe Ümmü’l-mü’minin fî Ebiha, thk. Selahaddin Müneccid, 2. bs., Dârü'l-Kitâbi'l-Cedid, Beyrut, 1980, 40 sayfa, 24 cm.
Mûsâ Şâhîn Lâşîn (İşrâf), Müsnedü Ümmü’l-Mü’minin Âişe radiyallahu anhâ min Kitâbi’l-Müsned li’l-İmam Ahmed, Tahkîk: İbrahim Abdülfettâh Halîbe, 1402, 1090 vr.
Kaluç, Hasan - Keskin, Hamza, Hz. Aişe, İslamoğlu Yayıncılık, İstanbul, 1996.
Kara, Hilal Çelikkol, Peygamberimizin En Sevdiği Hanım Hz. Aişe, Nesil Çocuk.
el-Kazvînî, Abdülcelîl b. Muhammed, Tenzîhü Âişe ani’l-fevâhişi’l-‘azîme.
el-Mukasi, Burhaneddin, Tefsiru Hutbeti Aişe es-Sıddika, [y.y.] : Yazma, [t.y.] 1-15 vr.
el-Muknasi el-Mağribi, Burhaneddin İbrahim b. Yahya, Muhtasar fî Şerhi Hutbeti Âişe Ümmi’l-Mü’minîn, [y.y.]: Yazma, 652. 20-25 vr.
Kutub, Muhammed Ali, Âişe radiyallahu anhâ Muallimetü’r-Ricâl ve’l-Ecyâl, Mektebetü’l-Kur’ân li’t-tabʻ ve’n-neşr ve’t,tevzîʻ, Kâhire, 1986, 111 sayfa, 24 cm.
Menâkib-i Hazret-i Âişe, Yayıncı [1722], Yazı alanı: 160x105 mm., Satır sayısı: 15., Eser; Hz. Aişe’nin menkıbeleri hakkındadır, Eser adı, dibâce ve konusundan verilmiştir, Yazma eser. (http://search.theeuropeanlibrary.org/portal/tr/search/%28%22title%22+all+%22ai%C5%9Fe%22%29.query 3 Temmuz 2011)
Mevlana Şibli en-Numani, 1332/1914, İslam Tarihi: Asr-ı Saadet: Peygamberimizin Sireti ve Hz. Aişe, trc. Ömer Rıza Doğrul, Günümüz Türkçesine Aktaran: Osman Zeki Mollamehmedoğlu, Eser Neşriyat, İstanbul, 1977, 3. c. (582 sayfa), 24 cm.
Mumtaz Moin, Umm al-mu'minin a'ishah siddiqah: life and work, Taj Co., Delhi 1982. XIV, 185 sayfa.
Murtada Askari, The role of A’ishah in the history of İslam: ehâdîsu ümmi’l-mü’minîn Aişe: A’ishah in the time of the Prophet until the End of ‘Uthman’s caliphate, translated by Alaaddin Pazargadi, Tehran: Naba Organization, 2000-1379, 1. c. (218 sayfa), 21 cm.
-       The role of Aishah in the history of İslam: ehâdîsu ümmi’l-mü’minin Aişe: Aishah in the time of Ali ibn Abi Talib, translated by Alaaddin Pazargadi, Tehran, Naba Organization, 2000-1379, 2. c. (183 sayfa), 21 cm.
-       The Role of A’ishah in the history of İslam: ehâdîsu ümmi’l-mü’minîn Aişe: A’shah in the time of Mu’awiyah ibn Abi Sufyan, translated by Alaaddin Pazargadi, Tehran, Naba Organization, 2000-1379, 3. c. (229 sayfa), 21 cm.
-       Ehâdîsu ümmi’l-mü’minin Aişe, 5. basım, Beyrut, et-Tevhid li’n-Neşr, 1994/1414, 1. c. (475 sayfa), 24 cm.
-       Nakş-i Aişe: Der Tarih-i İslam, trc. Muhammed Sadık Necmi, trc. Atai Muhammed Serdarniya, Mecmuu İlmi İslamî, Tahran, 1373, 1 c.’de 3 c. (295, 315, 332 sayfa).
Mutlu, İsmail, Müminlerin Annesi Hazret-i Aişe, 3. basım, Mutlu Yayıncılık, İstanbul, 1996.
Nasrullah Halife, Hadisü’l-ifk ev; Kıssatü’s-Seyyide Aişe, [y.y., t.y.] 106 sayfa, 16 cm.
Necefzade, Yakup Kenan, Ayşe Anamız, Atlas Kitabevi, İstanbul, 1967.
Nadwi, Sulaiman, Sayyida Aisha Siddiqa, (Translated from Urdu by Zaheer, S. Iqbal), JRAI 1976. A biography of Seyyedah Aisha bint abu Bakr (d. 58/678), one of the wives of the Prophet.
-       Hazreti Aişe, Türkçesi Ahmet Karataş, Timaş Yayınları, İstanbul, 2003, 264 sayfa, 21 cm.
-       (1884-1953), Siretü’s-seyyide Aişe Ümmü’l-mü’minin, Dârü’l-kalem, Dımaşk, 2003/1414, 374 sayfa, 24 cm.
-       İslam tarihi: Asr-ı Saadet: Hazreti Aişe, Hazreti Ebu Bekir, 1332/1914, trc. Ömer Rıza Doğrul, Asarı İlmiye Kütüphanesi, İstanbul 1928/1346, 1 c.’de 5-6. c. (295, 272 s.), 18 cm.
Nusayr, Abdülgani, Fezâilu ümmü’l-mü’minin Âişe (r.a.) ve hükmu men sebbehâ ve kazefehâ, Dârü’l-ulum ve’l-hikme, 2011, 88 sayfa, 24 cm.
Pilavoğlu, Mehmed Kemal, Hazreti Âişe Validemiz, Güven Matbaası, Ankara, 1965, 69 sayfa, 24 cm.
Quaddura, Zahiya, A’isa Umm al Mu’minin, Bairut, Dar al ʻİlmli’l Malayin 1988, 240 sayfa [Inhalt: Leben und Wirkung ʻA’isas, der Gattin des propheten (613-618). In Arab, Schrift arab, Zugl, Kairo, Univ., Gamiʻat Fu’ad al-Auwal, Magisterarb 1947.
Rahman, Mohammed Anisur, The Greatest Woman Jurist Ayesha Siddiqa, Syed Suleman Nadvi Academy, Karachi/Pakistan, 1993, 108 pp.
Refide Habeş, Aişe binti Ebî Bekr es-Sıddik, gözden geçiren: Muhammed Habeş, Beyrut, Dârü'l-Hayr, 1990, 123 sayfa, 24 cm.
es-Sekkâf, Alevî b. Abdülkadir (Editör), Âişetu Ümmü’l-mü’minîn Mevsûatün ilmiyyetün an hayatihâ ve fadlihâ ve mekânetihâ el-ilmiyyeti ve alâkatihâ biâli’l-beyti ve reddiş’-şübuhâti havlehâ, Zahran/Suudi Arabistan, Müessesetü’d-düreri’s-seniyye, 1. Baskı, 1434/2013.
Shamsuddin, Ahmad, Life History of Hazrat Ayesha Siddiqa, IL, 1952, 4 (1): 29-36. (An extended biographical essay on Seyyedah Aisha bint Abu Bakr (d.58/678.).
Shawkat, Jamila, Musnad ʻA’isha bin Abi Bakr al-Sadıq, Lahore 1991. (Yayınlanmış doktora tezi).
Sicistanî, Ebû Bekr b. Ebî Davud, Müsnedu Aişe radıyallahu anhâ / Ümmü’l-Mü’minin Aişe bint Ebî Bekr Sıddik, 58/678, thk. Abdülgafur Hüseyin, Dârü’l-Aksa, Kuveyt, 1985, 116 sayfa, 24 cm.
Spellberg, Denise, A., Religious image and historical reality: the depiction of Aisha bint Abi Bakr in medieval Islamic society, New York, Columbia University, 1989, 307 sayfa.
-       Politics, Gender, and the Islamic Past: The Legacy of ʻAisha bint Abi Bakr, New York, Columbia University, 1994, 243 sayfa, 22 cm.
Suud b. Abdullah el-Fenisân, Merviyyatu Ümmi’l-mü’mînin Âişe fi’t-tefsir, Mektebetü't-Tevbe, Riyâd, 1413/1992. 510 sayfa, 24 cm.
Suyuti, Celalüddin Abdurrahman b. Ebu Bekr b. Muhammed, 911/1505, Aynu'l-İsabe fi İstidraki Âişe ale’s-Sahâbe, Tahkik: Abdullah Muhammed ed-Dervîş, Dârü’l-Îmân, Dımaşk 1403/1983, 86 sayfa
-       Müsned Ummü’l-Müminin Âişe radiyallahu anhâ min cevamii’l-kebîr, Talik: Muhammed Gavsu’n-Nedevî, Tahrîc: Vesim Osman el-Medenî, Karaçi, 1992.
Şadiye, Fatma, Ümmü’l-mü’minin Hazret-i Aişe es-Sıddika radıyallahu teala anhâ, Hanımlara Mahsus Gazete Matbaası, İstanbul, 1322, 70 sayfa, 18 cm.
eş-Şâzel, Abdülkâdir b. Muhammed, Reddü'l-‘ukûlit-ta’işe ilâ maʻrifeti mâ ahtus-sat bihî Hadîce ve Âişe, 1090’da (1679) yazmıştır.
Şelebî, Mahmud, Hayâtu Aişe “Ümmü’l-mü’minîn” (r.a.), Beyrut, 1418/1998.
eş-Şevâbike, Ahmed Mahmud, el-Eserü’s-semîn fi nusreti Âişe ümmü’l-mü’minîn, Amman, Darü’l-Faruk, 2012/1433, 272 sayfa, 25 cm.
Tahmaz, Abdülhamid Mahmûd, es-Seyyide Aişe: Ümmü'l-mü'minin ve Alimetu Nisaü’l-İslâm, 4. basım, Dârü'l-kalem, Dımaşk, 1988, 239 sayfa, 18 cm.
Temiz, Ahmet Emin, Hz. Aişe, Cihan Yayınları, İstanbul, 2009.
Yemânî, Muhammed Abduh, Ümmü’l-mü’minîn es-seyyide Âişe (râdiyallâhu anhâ) ve emânetu’r-rivâye, 2. Baskı, Müessesetu Ulûmi’l-Kur’ân, Cidde, 1432/2011.
Zerkeşî, Bedrüddin (ö. 794/1392), Hz. Âişe’nin Sahâbeye Yönelttiği Eleştiriler, Yayına Hazırlayan: Bünyamin Erul, Otto Yayınları, Ankara, 2010.
-       el-İcabe li-iradi ma istedrekethu Aişe ale’s-sahabe, thk. Saîd Efgani, 4. bs., el-mektebü’l-İslâmî, Beyrut,1390/1970. 184 sayfa, 24 cm.

Makaleler ve Tebliğler
Alper, Hülya, “Hz. Âişe’nin Dilinden Hz. Peygamber”, İslâm Kadın ve Toplum (Kadın Panelleri), Ankara, 2008, 1. Baskı, sayfa 52–59.
Azimli, Mehmet, “Hz. Aişe’nin Evlilik Yaşı Tartışmalarında Savunmacı Tarihçiliğin Çıkmazı”, İslâmî Araştırmalar, Ankara, 2003, cilt: XVI, sayı: 1, s. 28–37.
Baried, Baroroh. Un Mouvement de Femmes musulmanes: Aisyiyah, In: Archipel. Volume 13, 1977, pp. 129–135. (Bir Müslüman Kadınlar Hareketi).
Baş, Havva – Alparslan, Fatma, “Hz. Aişe”, Diyanet Aylık Dergi, 101, 1999.
Çelik, Hüseyin, “Hz. Peygamberin Hz. Âişe ile Olan Evliliğinin Kur’ân’ın Korunmasına Katkısı”, EKEV Akademi Dergisi - Sosyal Bilimler -, 2012, cilt: XVI, sayı: 53, s. 77-90.
Coşkun, Selçuk “Hadislerin Tarihe Arzı”nın Uygulamadaki Bazı Problemleri (Hz. Âişe’nin Evlilik Yaşı Örnekleminde Bir İnceleme), EKEV Akademi Dergisi - Sosyal Bilimler -, 2004, cilt: VIII, sayı: 20, s. 177–196.
Darwish, L. “Images of Muslim Women: Aisha, Fatima, and Zaynab bint Ali in Contemporary Gender Discourse, McGill Journal of Middle East Studies / Revue d’Etudes du Moyen-Orient de McGill 4 (1996), pp. 93–132.
Demirel, Harun Reşit, “Hz. Âişe ve Siyaset (Hadis - Haber ve Tarihi Bilgiler Işığında)”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 3, Van 2000, s. 123–148.
Demirel, Kudret, “Hazret-i Âişe ve İslam Kadını”, Diyanet İlmi Dergi [Diyanet İşleri Başkanlığı Dergisi], 1962, cilt: I, sayı: 6, s. 19–21.
- “Hazret-i Âişe ve İslâm Kadını -II-, Diyanet İlmi Dergi [Diyanet İşleri Başkanlığı Dergisi], 1962, cilt: I, sayı: 7, s. 15–16.
- “Hazret-i Âişe ve İslam Kadını -III-, Diyanet İlmi Dergi [Diyanet İşleri Başkanlığı Dergisi], 1963, cilt: II, sayı: 1–2, s. 25-27.
- “Hazret-i Âişe ve İslâm Kadını -IV-, Diyanet İlmi Dergi, 1963, cilt: II, sayı: 3–4, s. 17–19.
Erul, Bünyamin, “Hadiste Eleştirel Yaklaşımın Öncüsü Olarak Hz. Âişe”, İslâmiyât, Ankara, 2000, cilt: III, sayı: 2 [Kadın özel sayısı], s. 109–129.
- “Hz. Aişe Kaç Yaşında Evlendi? Dokuz mu? On Dokuz mu?”, İslâmî Araştırmalar, Ankara 2006, cilt: XIX, sayı: 4, s. 637-649.
Fernea, Elizabeth Warnock / Bezirgan, Basima Qattan, ‘Aishah bint Abu Bakr / Wife of teh Muhammad, Middle Eastern Muslim Women Speak, University of Texas, Austin 1976. pp. 27-36. [A biographical essay on Seyyedah Aisha (d. 58/678.), includes selected Ahadith; translations prepared by Suzan Spectorsky.].
Görmez, Hatice Kübra, “Hâne-i Saâdetin Bilge Hanımefendisi Hz. Aişe”, Diyanet İlmi Dergi, 2009, cilt: XLV, sayı: 1, s. 45-56.
 Hatiboğlu, Mehmed Said, “Hazret-i Âişe’nin Hadis Tenkidciliği”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1973, cilt: XIX, sayı: , s. 59–74.
İhtiyâr, Üsâme, “Kasîdetu İbn Behîc el-Endelüsî fi Medîhi’s-Seyyide Aişe: Dirâse li-istıfâi’l-lafz ve Delâlâtihî”, BÜİFD: Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2013, cilt: I, sayı: 2, s. 29-62.
Kahraman, Abdullah, “Kadın Fakihlerin Öncüsü: Hz. Âişe”, Diyanet İlmi Dergi, 2009, cilt: XLV, sayı: 2, s. 73–90.
Küçük, Hülya, “Hz. Âişe”, Mehir, 1998, sayı: 2, s. 109.
Muhammed Selâm Medkûr, “Mü’minlerin Annesi Hz. Âişe’nin Fıkhı ve İçtihad Usûlü”, ter. Mücteba Uğur, Diyanet Dergisi, 1977, cilt: XVI, sayı: 2, s. 75–84.
Özkan, Mustafa, “Siyasal-Sosyal Gelişmeler Karşısında Hz. Aişe’nin Duruşu Üzerine”, Diyanet İlmi Dergi, Ankara 2009, cilt: XLV, sayı: 1, s. 57–74.
Samadi, S.B., The Contribution of Aishah bint Abu Bakr (The Beloved Wife of the Propeht of Islam) to the Cause of Learning. IL: 1958; 10 (6): 19–29. [Describes teh role of Seyyedah Aisha (d.58/678.) in Hadith transmission.].
Savaş, Rıza, “Hz. Aişe’nin Evlenme Yaşı İle İlgili Farklı Bir Yaklaşım”, Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1995, sayı: 9, s. 139–144.
Tütün, Sevgi, “Taberî Tefsiri’nde Hz. Aişe’nin Rivayetleri ve Tefsir Metodu”, İSTEM: İslâm San’at, Tarih, Edebiyat ve Mûsikîsi Dergisi, 2010, cilt: VIII, sayı: 16, s. 99–112.
Yıldırım, Suzan, “Hz. Aişe’nin Evlilik Yaşı Etrafındaki Tartışmalar”, İSTEM: İslâm San’at, Tarih, Edebiyat ve Mûsikîsi Dergisi, Konya 2004, cilt: II, sayı: 4, s. 239–247.
Yıldırım, Ömer Faruk, “Teyemmüm Kıssasının Tarihi ve Ayetinin Sebeb-i Nüzûlü Üzerine” -Hz. Âişe’nin Gerdanlığını Düşürmesinin Mükerrerliği Bağlamında-, Hadis Tetkikleri Dergisi, 2010, cilt: VIII, sayı: 2, s. 107-127.

Yüksek Lisans Tezleri
Altaş, İlhan, Hz. Âişe’ye Yöneltilen Eleştiriler, Danışman: Yrd. Doç. Dr. Abdulvahap Özsoy, Atatürk Üniversitesi Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Hadis Bilim Dalı (Devam ediyor: http://ktp.isam.org.tr/?url=tezilh/findrecords.php. 15.05.2016).
Ayhan (Biçen), Esma, Hz. Aişe’nin Tefsir Metodu ve Tefsirdeki Yeri, Danışman: Prof. Dr. Abdulbaki Güneş, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Tefsir Bilim Dalı, 2011.
Aynacı, Mediha, Hz. Aişe’nin İctihadında Takip Ettiği Usul, Danışman: Prof. Dr. İbrahim Kafi Dönmez, Marmara Üniversitesi Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, İslâm Hukuku Bilim Dalı, İstanbul, 2001.
Bilik, Mahmut, Hz. Âişe’nin Fıkhi Yönü, Danışman: Yrd. Doç. Dr. Ahmet Güneş, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, İslâm Hukuku Bilim Dalı, Kahramanmaraş. (Devam ediyor: http://ktp.isam.org.tr/?url=tezilh/findrecords.php. 15.05.2016).
Görmez, Hatice, Hz. Âişe’nin Tefsir Rivayetleri, Danışman: Prof. Dr. İdris Şengül, Ankara Üniversitesi Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı Tefsir Bilim Dalı, Ankara, 2006.
Hacısalihoğlu, Asiye, İmami Şii Kaynaklarına Göre Aişe bint Ebubekir, Danışman: Prof. Dr. Mehmet Ali Büyükkara, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. (Devam ediyor: http://ktp.isam.org.tr/?url=tezilh/findrecords.php. 15.05.2016).
İla, Sevda, Hz. Âişe ve Peygamber Sonrası Siyasi Hayattaki Rolü, Danışman: Yrd. Doç. Dr. İsmail Yürük, Çukurova Üniversitesi Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı İslâm Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı, Adana, 2007.
Kınar, Kadir, Hz. Âişe’nin İçtihad Metodu ve Kaynakları, Danışman: Prof. Dr. Halit Ünal, Erciyes Üniversitesi Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı İslâm Hukuku Bilim Dalı, Kayseri, 1995.
Mahmat, Emine Cankat, Hz. Aişe'nin Siyasi Olaylardaki Rolü, Danışman: Yrd. Doç. Dr. Âdem Tutar, Fırat Üniversitesi İslâm Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı İslâm Tarihi Bilim Dalı, Elazığ, 2004.
Özer, Lütfiye Terzi, Kadının Tefsir İlmindeki Yeri (Hz. Âişe, Âişe Abdurrahman ve Zeyneb Gazali Örneği), Danışman: Prof. Dr. Ali Akpınar, Cumhuriyet Üniversitesi Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Tefsir Bilim Dalı, Sivas, 2010.
Öztürk, Nilgül, Hz. Aişe ve Tefsir İlmindeki Yeri, Danışman: Doç. Dr. Ahmet Bedir, Harran Üniversitesi Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı Tefsir Bilim Dalı, Şanlıurfa, 2007.
Tütün, Sevgi, Taberi’nin Camiu`l-Beyan İsimli Eserinde Hz. Aişe’den Yapılan Rivayetlerin Tesbiti Ve Değerlendirilmesi, Danışman: Doç. Dr. Ömer Dumlu, Dokuz Eylül Üniversitesi Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı Tefsir Bilim Dalı, İzmir, 1999.
Uslan, Pınar, Hz. Âişe’nin Bayan Öğrencileri, Danışman: Prof. Dr. Nevzat Âşık, Dokuz Eylül Üniversitesi Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı Hadis Bilim Dalı, İzmir, 2003.
Velioğlu, Neriman, Hz. Âişe’nin Hadis İlmindeki Yeri ve Metin Tenkidi Yöntemleri, Danışman: Yrd. Doç. Dr. Hasan Yenibaş, Fatih Üniversitesi Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Hadis Bilim Dalı, İstanbul, 2014.
Yılmaz, Nimet, Hz. Âişe'nin İlk Müslüman Topluma Sosyolojik Etkileri (Din Sosyolojisi Açısından Karizmatik Tip Araştırması), Danışman: Prof. Dr. Yümni Sezen, Marmara Üniversitesi Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Din Sosyolojisi Bilim Dalı, İstanbul, 1998.

Doktora Tezleri
Erkocaaslan, Recep, Hz. Aişe’nin Hayatı, Şahsiyeti ve Hz. Peygamber Sonrası İslâm Tarihindeki Rolü, Danışman: Prof. Dr. İrfan Aycan, Ankara Üniversitesi İslâm Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, İslâm Tarihi Bilim Dalı, Ankara, 2016.
el-Belûşî, Abdülgafur Abdülhak Hüseyin, Tahkîk ve Dirâse ve Tahrîc Müsnedü Âişe min Kitabi Müsnedü İshâk b. Râhûyel (ö. 238/852), el-Câmi’etü’l-İslâmiyye, el-Medinetü’l-Münevvere 1405/1984. (İshâk b. İbrâhim b. Râhûyel’e ait (ö. 238/852), Müsnedü ümmü’l-Mü’minine Âişe adıyla Medine’de 1990 yılında basılmıştır.).
Mûsâ Şâhîn Lâşîn, Ümmü’l-Mü’minin Âişe radiyallahu anhâ fi’l-Kitabi ve’s-Sünne, Külliyye Usulü’d-Dîn, Câmiʻatü’l-Ezher, 1965.
Sabuncu, Ömer, Hz. Âişe’nin Hayatı, Şahsiyeti ve İslâm Tarihindeki Yeri, Danışman: Prof. Dr. Kasım Şulul, Harran Üniversitesi İslâm Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, İslâm Tarihi Bilim Dalı, Şanlıurfa, 2015.
Shaukat, Jamila, A Critical Edition of Musnad Aishah from Ibn Rahuwaih's Musnad, with an Account of the Author and of Women Transmitters of Hadith, Doctoral Thesis, University of Cambridge, Cambridge 1982. [Şevket, Cemile, Müsned Âişe binti Ebî Bekr min Kitâb Müsnedi İshâk b. Râhveyh, Cambridge Üniversitesi, Doktora Tezi, Tahkîk: Cemile Şevket.]

Hz. AİŞE İLE İLGİLİ ÇALIŞMALAR
Kitaplar
Abu al-Nasr, ‘Umar, Ali wa A’ishah: wasf jadid lil-khuşumah al-siyasiyah baynahuma, wa atharuha fi tarikh al-İslâm, Cairo, 1947, 135 p., 20 cm.
Âişe Abdurrahman bintü’ş-Şatı’, Rasûlullah’ın Annesi ve Hanımları, çev.: İsmail Kaya, Konya: Uysal Kitabevi, 6. Baskı, 1994.
Ali Cemmâîlî, Ebû Muhammed Takıyyüddin Abdülganî b. Abdilvâhid (ö. 600/1203), Hadisü’l-ifk, tahkîk: Ebû İsmail Hişâm b. İsmâil Sekka, Âlemü'l-Kütüb, Riyad, 1405/1985. 79 sayfa, 24 cm.
Erkocaaslan, Recep, Hz. Peygamber Dönemi Savaşlarından Benî Mustalik Gazvesi ve İfk Olayı, Araştırma Yayınları, Ankara, 2016.
Gılâbî, Muhammed b. Zekeriyya b. Dînâr; Vak’atü’l-Cemel, Thk.: Şeyh Muhammed Hasen Âl-i Yâsîn, Bağdat, 1970.
Roberts, Joseph Bradin, Early Islamic Historiography: ideology and methodology, Columbus: The Ohio State University, 1986. 
Saîd Fâyiz Saîd ‘Azzâm; Merviyyâtü’l-Vak’ati’l-Cemel Dirâse ve Tahkîk-; Basılmamış Doktora Çalışması, Amman, 1992.
Seyf b. Ömer el-Esedî (ö. 200/816), Kitab al-Ridda wa’l-Futuh and Kitab al-Jamal wa Masir Aisha wa Ali (= Kitabü’r-Ridde ve’l-Fütuh ve Kitabü'l-Cemel ve Mesir Aişe ve Ali); ed. Qasim Samarrai, Smitskamp Oriental Antiquarum, Leiden 1995. 1. c. (406 s.); 2. c. (18, 248 s.).
- el-Fitnetü ve Vak’atü’l-Cemel; Tasn: Ahmet Râtib Armûş, Beyrut, 1993.
             - Kitâb al-ridda wa'l-futuh and kitâb al-Jamal wa masir Aisha wa Ali = Kitâbü'r-ridde ve'l-fütuh ve kitâbü'l-Cemel ve mesir Aişe ve Ali. ed. Qasim Samarrai, Leiden : Smitskamp Oriental Antiquarum, 1995. 2. c. (18, 248 s.), 24 cm.
Ömer Sabuncu, Müminlerin Anneleri, “Âişe bt. Ebû Bekr”, Ed. Adnan Demircan-Ömer Sabuncu, Siyer Yayınları, İstanbul 2017.

Makaleler ve Tebliğler
Aisha Geissinger, The Exegetical Traditions of cĀcisha: Notes on their Impact and Significance, Journal of Qur’anic Studies. C. 6, S. 1, Page 1-20, Edinburg, 2004.
Aksu, Ali, İfk Olayı Üzerine Bir Değerlendirme,  Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sivas, 2004, cilt: VIII/1. s. 1–21.
Algül, Hüseyin, “İslam Tarihinden Örneklerle İftira Olayına Tahlili Bir Bakış”, Diyanet İlmi Dergi, 33/1, Ankara 1997 (“İslam Tarihinden Örneklerle İftira Olayına Tahlili Bir Bakış”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9, Bursa 2000).
Aslantürk, Hümeyra, Kur’an’ın İfk Hadisesini Beyanı Bağlamında İnsanlığa Sunduğu Evrensel Mesajlar, Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, VII. Kutlu Doğum Sempozyumu, Isparta, 2004.
Ersöz, İsmet, “Kur’an’da İfk Olayı”, Diyanet İlmi Dergi [Diyanet İşleri Başkanlığı Dergisi], 1988, cilt: 24, sayı: 1, s. 47–56.
Kara, Seyfullah, “İfk Olayının Etkileri ve Olayla İlgili Ortaya Konan Tavırlar”, Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 343–382.
Spellberg, Denise, A., Nizam al-Mulk’s Manipulation of Tradition; Aisha and the Role of Women in the Islamic Government MW; 1988; 78: 111-17.
-       Political Action and Public Example: Aisha and the Battle of the Camel, Women in Middle Eastern History:Shifting boundaries in sex and gender. Ed. N. R. Keddie, B. Baron, New Haven: Yale University Press, 1991, pp. 45-57.
Ümmü’l-Mü’minin Âişe, Mecelletü’l-Ezher, XXI, 809-813.

Yüksek Lisans Tezleri
Erkocaaslan, Recep, Hz. Peygamber Dönemi Savaşlarından Benî Mustalik Gazvesi ve İfk Olayı, Danışman: Doç. Dr. Murat Akgündüz, Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Şanlıurfa, 2008.
Gümüş, Aliye, İfk Hadisinin Tahlili, Danışman: Prof. Dr. Bünyamin Erul, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2008.
Kocaışık, İbrahim, Seyf Bin Ömer’in Cemel Vakʻası Hakkındaki Rivayetleriyle Diğer Rivayetlerin Mukayesesi, Danışman: Prof. Dr. İsmail Yiğit, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2004.
Tunç, Yusuf, Cemel ve Sıffin Savaşlarında Tarafsız Kalan Sahabîler, Danışman: Prof. Dr. Rıza Savaş, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir, 2009.

Sonuç
Hz. Âişe, Hz. Peygamber’le küçük yaşta evlenmiş, onun yanında yetişmişti. Hz. Âişe, Hz. Peygamber vefat ettiği zaman çok genç olmasına rağmen Kur’ân-ı Kerîm’i ve Hz. Peygamber’in sünnetini en iyi bilen, anlayan ve muhafaza eden sahâbîlerin başında yer alır. O hem baba evinde, hem Hz. Peygamber’in yanında anlayış kabiliyeti, öğrenme arzusu ve kuvvetli hâfızası sayesinde iyi bir şekilde yetişti. Bu sayede İslâm esaslarının en seçkin öğreticilerinden oldu.
Hz. Âişe, Hz. Peygamber’in hadis ve sünnetinin daha sonraki nesillere aktarılmasında önemli bir rol üstlendi. Çoğu doğrudan doğruya Hz. Peygamber’den olmak üzere 2210 hadis rivayet etti. Hz. Âişe, Hz. Peygamber zamanından başlamak üzere kadınların eğitim ve öğretimiyle yakından meşgul oldu. Ondan ders dinleyen ve hadis nakleden birçok bayan vardı. Bu meyanda hanımlara büyük bir örneklik teşkil etti.
Saydığımız bu durumların yanı sıra Hz. Âişe; evlilik esnasındaki yaşı konusu, İfk hadisesinin toplumda tartışmalara yol açması, Cemel Savaşı’nın Müslümanlar arasında meydana gelen ilk iç savaş olarak tarihe geçmesi gibi sebeplerle önemli tarihî bir kişiliktir. Bundan dolayı hakkında pek çok çalışmalar yapılmış, tezler hazırlanmıştır. Bu çalışma ile ilgili kişilere fayda sağlayacağı düşünülmüş; mükerrer çalışmaların önüne geçilebileceği hedeflenmiştir.

Bibliyografya
Aydın, Cemal Abdullah, Hadiste Tahric, Danışman: Prof. Dr. İbrahim Canan, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2009.
Demircan, Adnan, Cumhuriyet Dönemi (1923-2014) İslâm Tarihi ve Medeniyeti Bibliyografyası, Beyan Yayınları, İstanbul, 2016.
Hulefâ-i Râşidîn Dönemi Bibliyografyası, İSTEM, yıl: 3, sayı: 6, Konya, 2005, s. 303-366.
İnternet Siteleri, Yüksek Öğretim Kurulu (www.yok.gov.tr); (www.dinbilimleri.com), Bilkent Library Information Services System (www.bliss.gen.tr), Milli Kütüphane (www.mkutup.gov.tr) ve Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (www.isam.org.tr).
Suheyb Hasan Abdulgaffâr, Bibliyografya, el-Kütüb ve’l-Makâlât ani’l-Hadîs ve’s-Sünne bi’l,Lugati’l-İncilîziyye, Lübnân, 1424/2003.



* Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslâm Tarihi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi. omersabuncu@gmail.com. Bu çalışma, Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi’nin 33. sayısında yer alan Hz. Âişe Hakkında Yapılmış Çalışmalar Bibliyografyası adlı çalışmamızın gözden geçirilmiş halidir.
[1] el-Endelüsî, Ebî İmrân Mûsâ b. Muhammed Abdullah el-Vâiz (h. 6. yüzyıl), Kasîdetu el-Vâ‘iz el-Endelüsî fî Menâkibi ümmi’l-mü’minin es-Sıddîka Âişe, thk. Fehd b. Abdurrahmân b. Süleymân er-Rûmî, Riyâd, Mektebetü’t-tevbe neşri, 1418/1998, 71 sayfa.
[2] Kasideden ilk birkaç beytini burada vermek istiyoruz. “Ben kim, Mü’minlerin Annesi kim! Hidayete; Ermiş seveni, buğzeden düşmüş dalâlete”. “Açıklama getirerek üstünlüğüne; Derim tercümanlık yaparak sözüne”. “Muhammed’in kabrine gelme ey buğzeden bana; Ev benim evim, mekân benim mekânım zira”. (el-Endelüsî, Kasîde, s. 53).
[3] Bu araştırma Arapça olarak kaleme alınmış olup, İbn Behîc el-Endülüsî’nin, Hz. Âişe’ye methiye olarak yazmış olduğu yukarıda bahsettiğimiz kasideyi lafız ve delalet açısından ele almaktadır. Üsâme İhtiyâr, “İbn Behîc el-Endelûsî’nin Hz. Aişe’ye Methiyesi (Lafız ve Delalet Açısından Bir Araştırma)”, Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi,  S. 2 (2013/2), s. 29-61.
[4] Hz. Âişe ile ilgili bölüm eserin 4. Cildinde, sayfa 301-378 arasında yer almaktadır. (İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbas Takıyyüddin Ahmed b. Abdülhalim (ö. 728/1328), Minhacü’s-sünneti’n-Nebeviyye, thk. Muhammed Reşâd Sâlim, Riyad, Câmiatü’l-İmam Muhammed b. Suud el-İslâmiyye, 1986). Ayrıca bu kısımlar tahkik edilerek müstakil olarak da yayınlanmıştır. (Şübühât havle’s-Sahâbe ve’r-red aleyhâ: Ümmü’l-Mü’minîn Âişe, takdim ve thk. Muhammed Mâlullah, Mektebetü İbn Teymiyye neşri, 102 sayfa, 1410/1989).
[5] es-Sekkâf, Alevî b. Abdülkadir (Editör), Âişetu Ümmü’l-Mü’minîn, Mevsûatün ilmiyyetün an hayatihâ ve fadlihâ ve mekânetihâ el-ilmiyyeti ve alâkatihâ biâli’l-beyti ve reddi’ş-şübuhâti havlehâ, Zahran/Suudi Arabistan: Müessesetü’d-düreri’s-seniyye neşri, 1434/2013, 1. Baskı, 1168 sayfa.
[6] el-Gufeylî, Fehd b. Muhammed b. Muhammed, es-senâ el-vehhâc fî sinni Âişe inde’z-zevâc, Riyâd, Dâru’s-samî‘î, 481 sayfa, 1432/2011.
[7] Denise, A. Spellberg, Politics, Gender, and the Islamic Past: The Legacy of Aisha bint Abi Bakr, New York: Columbia University, 1994, s. 191. Spellberg, Hz. Âişe’yi anlattığı bu çalışmasıyla “5. Dost İslâm'a Hizmet Ödülü”ne lâyık görülmüştür. Spellberg, “Ödül beni şereflendirmek için değil, başka bir kadına; Batı’da çok daha iyi tanınmayı hak eden Hz. Âişe’ye yine kadınlar tarafından verildi. Hz. Âişe’nin hayat hikâyesi ve bâki etkisi, Müslüman kadınların geçmişte de, şimdi de zeki ve güçlü olduklarını, genelde yanlış bir şekilde tasvir edildikleri gibi sessiz ya da pasif olmadıklarını öğrencilerime öğretmek için bana ilham verdi.” demiştir.
[8] Ömer Sabuncu, Müminlerin Anneleri, “Âişe bt. Ebû Bekr”, Ed. Adnan Demircan-Ömer Sabuncu, Siyer Yayınları, İstanbul 2017, s. 238.

0 yorum:

Yorum Gönder

Beyan Yayınları

DEL PIERRO

DEL PIERRO
PIERRE MARTIN